عزت نفس و پیشرفت تحصیلی و نقش آن در تأمین بهداشت روان...........................

مقدمه

همه افراد صرف نظر از سن ، جنسیت ، زمینه فرهنگی ، جهت و نوع کاری که در زندگی دارند نیازمند عزت نفس هستند . عزت نفس واقعا بر همه سطوح زندگی اثر می گذارد . در حقیقت بررسیهای گوناگون روانشناسی حاکی از آن است که چنانچه نیاز به عزت نفس ارضا نشود ، نیازهای گسترده تر نظیر نیاز به آفریدن ، پیشرفت و یا درک استعداد بالقوه ، محدود می ماند .

 

تعریف عزت نفس

عزت نفس عبارت است از احساس ارزشمند بودن . این حس از مجموع افکار ، احساسات ، عواطف و تجربیاتمان در طول زندگی ناشی می شود .

ویژگیهای افراد با عزت نفس بالا و پائین  .

الف : نوجوانی که عزت نفسش زیاد است :

·        مستقل عمل می کند

·        مسئولیت پذیر است

·        به پیشرفتهایش افتخار می کند

·        به چالشهای جدید مشتاقانه رو می آورد

·        دامنه وسیعی از هیجانها و احساسات را نشان می دهد

·        ناکامی را به خوبی تحمل می کند

·        احساس می کند که می تواند دیگران را تحت تأثیر قرار دهد

ب : نوجوانی که عزت نفسش کم است :

·        قریحه های خود را از دست می دهد

·        احساس می کند که دیگران ارزشی برایش قائل نیستند

·        احساس ناتوانی می کند

·        به آسانی تحت تأثیر دیگران قرار می گیرد

·        دامنه محدودی از عواطف و احساسات را نشان می دهد

·        از موقعیتهای نگرانی زا  می گریزد

·        بهانه جویی می کند و زود ناامید می شود

·        برای ضعفهای خود دیگران را سرزنش می کند

فواید عزت نفس زیاد برای نوجوانان

·        روشن شدن توانایی های فردی ، منابع ، علایق و جهتهای خویشتن

·        موثر بودن و احساس رضایتمندی کردن در

روابط میان فردی

·        روشن شدن جهت

·        سودمندی شخصی ، در  خانه ، مدرسه و در کارش در آینده

چهار شرط برای بوجود آمدن عزت نفس :

عزت نفس هنگامی بوجود می آید که نیازهای ابتدایی زندگی به نحو مناسبی ارضا شده باشد  . کودکان و نوجوانان زمانی از عزت نفس زیاد بهره مند می شوند که بتوانند در چهار شرط متمایز احساسات مثبتی را تجربه کنند این شرایط عبارتند از همبستگی :  وقتی بوجود می آید که نوجوان از پیوندهایی که برای او مهم هستند و دیگران آنها را تائید می کنند راضی باشند .

بی همتائی : وقتی بوجود می آید که نوجوان بتواند صفات یا ویژگی هایی را که موجب تفاوت و تمایز او از دیگران می شوند ، بشناسد ، به آنها احترام بگذارد و به سبب داشتن آن صفات ، مورد احترام و تائید دیگران قرار گیرد .

قدرت : وقتی بوجود می آید که نوجوان بداند منابع ، فرصت و قابلیت آن را دارد که به طرق عمده بر شرایط زندگی خویش تأثیر بگذارد .

الگوها : نکات راهنمائی هستند که نوجوان به مدد آنها الگوهای انسانی ، فلسفی و عملیاتی برای خویش فراهم می کند تا او را در استقرار ارزشهای معنی دار ، هدفها ، آرمانها و معیارهای شخصی کمک کنند .

برای اینکه عزت نفس زیاد بوجود آید و حفظ شود ، باید تمام این چهار شرط پیوسته موجود باشد ، هیچ یک از اینها بر دیگری برتری ندارند . اگر هر کدامشان به حد کافی فراهم نشوند ، موجب کاهش یا تغییر شکل عزت نفس می شوند .

چرخه عزت نفس بالا

رابطه متقابل بین عزت نفس و پیشرفت تحصیلی به بهترین شکل  در چرخه عزت نفس بالا و دور باطل عزت نفس پائین نشان داده می شود .

عزت نفس بالا موجب انتظارات بالا می شود مطالعات نشان می دهد که اشخاص با عزت نفس بالا خیلی با اعتمادتر از افرادی اند که دارای عزت نفس پائین تر   می باشند .

دانش آموزانی که دارای احساس مفید بودن و شایستگی اند ، سعی می کنند که توجه خود را روی انجام مطلوب وظایف خود متمرکز کرده اثرهای کمبود امکانات را به حداقل برسانند .

چرخه باطل عزت نفس پائین :

افراد با عزت نفس پائین ، انتظارات پائینی را برای عملکرد های خود در موقعیت های گوناگون در نظر  می گیرند ، این افراد عموما توانائی های اولیه خود را دست کم می گیرند، چرا که فاقد آگاهی واقعی از توانایی های خودند .

آنها فاقد اعتماد به نفس اند ، زیرا از شکست ترسیده اند به طور طبیعی نتیجه انتظارات پائین ، تلاش کمتر و شکل گیری اهداف نه چندان دشوار  و متوسط است .

تحقیقات نشان میدهد که عزت نفس پائین بچه ها باعث پائین بودن سطح عملکرد آنهاست . وقتی که هدفی در نتیجه تلاش کمتر بدست آید ، منجر به عملکرد متوسط و کاهش تلاش می شود . عملکرد متوسط در نهایت باعث عزت نفس پائین می شود . تحقیقات نشان می دهد دانش آموزانی که دچار افت تحصیلی شده یا در ارتباط با انتظارات تحصیلی خود شکست می خورند به طور قابل توجهی عزت نفس خود را از دست می د هند .