تاریخچه نماد و نشانه........................

 

« 1در طول تاریخ از نماد ، که نوعی علامت واجد هویت بصری است ، به

 عنوان ابزاری برای ایجاد ارتباط استفاده شده است0 تصور بر این است که انسان پیش از تاریخ با خراش دادن و ایجاد نقش بر دیوار غارهای آلتامیرا در اسپانیا و لاسکو در فرانسه تلاش داشته تا از این طریق به دیگران اعلان خطر یا آگاهی دهد و یا پیام های دیگری را انتقال دهد0 باستان شناسان لوازم و ابزارهایی را از یونان باستان یافته اند که بر آنها نقوش و علائم نمادینی نقش بسته که احتمالا معرف خالق آنها بوده است0

بر تابوت های مصری نیز نقوش نمادینی حکاکی شده است که احتمالا نشان از هنرمند خالق آن دارد0 در جوامع قرون وسطایی بازرگانان و صنعتگران برای مشخص کردن کالاها و محصولاتشان از علائم و نمادهای خاصی استفاده می کردند که شناساگر آنها بود0

 چاپگران اواخر سده نوزدهم میلادی نیز که به مهارت ها و استادی خود فاخر بودند و بر روی تمامی چاپنقش های خود نمادهایی را به صورت حرف نشانه یا امضاء چاپ می کردند که معرف حرفه و صنعتگری آنان بود0

آغاز سده بیستم نیز گاوچرانان آمریکایی برای مشخص کردن مالکیت دام های خود از علائم انحصاری استفاده می کردند0 در واقع آنها از نوعی زبان تصویری استفاده می کردند که سابقه آن به مصرین باستان می رسد0 طی دوره رکود اقتصادی در آمریکا ، کارگران دوره گرد ، یا در واقع پیشه ورانی که بیکار شده بودند ، یک نظام ارتباطی تحلیلی و کاربردی را ابداع کردند0 آنها علائم و نشانه هایی بودند که بر دیوار خانه ها و ساختمان ها رسم می کردند و مثلا گویای خطراتی بود که کارگران دوره گرد را تهدید می کرد یعنی درست شبیه روشی که انسان غارنشین از تصاویر خطی استفاده می کرد0 دو دایره و یک خط رابط بین آنها نشانگر باتوم و معرف این هشدار بود که پلیس ناحیه خشن و متخاصم است0 1»

« این نشانه به دیگران هشدار می داد که هر چه زودتر محله را ترک

 

 کنید0 رسم چهارخط افقی بر خانه ، به این معنا بود که اگر در شکستن چوب به مالک خانه کمک کنید یک وعده غذا به عنوان دستمزد دریافت خواهید کرد0 نقوش مخطط ، علائم و نوشته های روی درودیوارهای شهر را می توان همگی به عنوان تلاشی برای بیان احساسات ، ایجاد ارتباط یا تلاشی جهت ابراز وجود دانست0 2 »

نمادها و احساسات

«3 نمادها نیز همچون شکل حروف و رنگ ، می تواند واکنش های حسی

 

خاصی را در ما برانگیزاند ، معنی نمادها به نحوه کاربرد آنها بستگی دارد0 مثلا نقشی مانند صلیب شکسته به دوران پیش از تاریخ برمی گردد0

این نماد کلمه ای سانسکریت به معنی « همه برای یکی » و نمایانگر قدرت و خلاقیت است0 این نماد نخستین بار بر سکه هایی متعلق به کرت باستان ، اشیاء آمریکای جنوبی ( آمریکای پیش از کلمب ) ، و آثار سفالی ناواجو دریافت شد0 وقتی رایش سوم هیتلر از صلیب شکسته به عنوان نماد هویت خود استفاده کرد ، مفهوم مرتبط به آن هم تغییر یافت0 حال به دشواری می توان به این نماد نگاه کرد و آن را به عنوان نشانه معرف همدلی و مهربانی تفسیر کرد0 از سوی دیگر نماد کبوتر نیز که طی جنگ ویتنام در دهه 1960 و اوایل هفتاد از سوی فعالین ضد جنگ فراوان استفاده شد ، تداعی گر صلح است0 از آن جا که نمادها می توانند مفاهیم منفی و مثبت داشته باشند ، طراح باید به هنگام طراحی علامت یا نشانه به تأثیر روانی آن و حسی که در مخاطب برمی انگیزاند کاملا توجه داشته باشد0 3 »

 

تصویر نشانه ( pictogram  )

« نماهای گرافیکی و ساده ای که در این صفحه ارائه شده « تصویر نشانه » می نامند0 « تصویر نشانه » نوعی نماد بصری است که اطلاعات را به صورت تصویری و بدون استفاده از کلام ارائه می دهد0 « تصویر نشانه » نوعی نماد گرافیکی است که داستانی را به شیوهای بسیار ساده و همه فهم و فارغ از محدودیت ها یزبانی روایت می کند0

امروزه این نمادها را می توان در همه جا دید0 از علائم راهنمایی رانندگی گرفته تا علائم نشانه های فروشگاه ها ، ساختمان های عمومی ، مترو ، راه آهن و خلاصه هر کجا که ضروری است اطلاعاتی را سریع و صریح به اطلاع عمومی رساند0 به عنوان مثال این نمادها ما را به سمت تلفن عمومی ، ایستگاه راه آهن ، فرودگاه و رستوران راهنمایی می کنند0 این نمادها بدون استفاده از کلمات و جملات اطلاعات مورد نیازمان را در اختیارمان می گذارند0 به عنوان مثال اگر به یک کشور خارجی سفر کنید که با زبان آشنایی ندارید ، به آسانی می توانید علائم جاده ای هشداردهنده و بازدارنده آن را تشخیص دهید0 و یا به آسانی با توجه به علائم و نشانه ها مسیر خود را برای مکان مورد نظر بیابید ، زیرا این علائم خود یک زبان بین المللی ، بصری و بدون کلام هستند0

1-   از علائم شناسایی یا داغ نشانه هایی که گاوچرانان آمریکایی در آغاز سده بیستم استفاده می کردند0

2-   نوعی نشان چاپگر قدیمی متعلق به سده نوزدهم ، شرکت وستواکو ، 1960 0 4 »

نشانه ( لوگو ) چیست ؟

« 5کلمه لوگو  ( logo  ) از واژه ای یونانی به معنی زبان مشتق شده است و لوگو را به عنوان یک نما ، علامت ، تصویر نشانه و عکس نشانه در نظر می گیریم که معرف و نمایانگر یک سازمان ، یک حرفه ، محصول یا حتی یک همایش یا یک رویداد خاص است0 « نشانه » تجسمی از یک سازمان است و باید مروج هویت بصری آن باشد ، هویتی که به سرعت و به آسانی قابل تشخیص باشد0 « نشانه » نمایانگر حجم زیادی از اطلاعات است که در یک بیان بصری واحد متراکم شده است0

در این زمینه داستان معروفی از ریموندلوئی ، طراح صنعتی معروف نقل می شود0 وی در یک میهمانی با خانمی مواجه شد در مورد طرح لوئی برای شرکت « Exxon  » از وی سؤال داشت0 وی از لوئی پرسید که چرا حروف x  را تا زیر خط کرسی ادامه داده است0 لوئی پرسیده بود که چرا چنین سؤالی می کنید0 و آن خانم گفته بود که چون خیلی جلب توجه می کند0 و لوئی جواب داد : « خوب پاسخ شما همین است0 5 »

عوامل موفقیت نشانه

« 6 یک نشانه موفق ، به سرعت بر مخاطب تأثیر می گذارد و چشم را

 

به شدت به خود جلب می کند0 نشانه باید بی هیچ کلامی به سرعت قابل تشخیص باشد و دارای انسجامی باشد که آنرا از دیگر نشانه ها متمایز سازد0 نشانه خوب باید آنچنان قوی و معتبر باشد که تا مدت زمان طولانی همچنان اعتبار خود را حفظ کند و قابل استفاده باشد0 برای طراحی هر نوع حرف نشانه ای ، راه های زیادی وجود دارد ، اما اصلی ترین ویژگی یک نشانه یا یک نماد خوب سادگی یا ایجاز آن است0 اصطلاح معروف « کمترین بیشترین است » به کرات توسط طراحان و کسانی که طراحی تدریس می کنند استفاده شده است0

اصل « کمترین بیشترین است » به آموزه های مدرسه باهاوس مربوط می شود و باید به هنگام طراحی نشانه به خاطر سپرد0 6 »

 

نماد ، حرف نشانه یا علامت تجاری ؟

« 7برای طراحی نشانه شرکت یا مؤسسه مورد نظرتان از چه قالبی استفاده می کنید0 حرف نشانه ، نماد یا علامت تجاری ؟ مسئله مهمی که همیشه باید به خاطر داشته باشید ، تصویری است که تلاش دارید نشان دهید0 قالبی که استفاده می کنید خود باید نوعی تصویر قوی و تخیلی را بازتاب دهد0 اگر نماد یا تصویر مبهم باشد و موجب سوء برداشت شود ، طرح ناموفق خواهد بود0 پیش از تلاش برای طراحی نشانه مورد نظرتان ، با دقت به نشانه هایی که در مجلات ، روزنامه ها و تابلوی اعلانات وجود دارد نگاه کنید0 این طرح ها ایده های فراوانی به شما می دهد و به علاوه امکان می دهد تا تجارب و حاصل کار دیگر طراحان را که منجر به این طرح ها شده ، بدقت تحلیل کنید0 هر یک از این طرح ها حاصل تلاش طراح در برآورده کردن خواسته های سفارش دهنده و پاسخ گویی به نیازهای بصری شرکت یا مؤسسه است0 به نحوی که هم گویای هویت و نوع فعالیت شرکت باشد و هم خود به عنوان یک عنصر تجسمی دارای وحدت و انسجام بصری باشد و چشم را به خود جلب کند0 این رو با مشاهده این طرح ها در می یابید که چگونه سایر طراحان این مسائل را حل کرده اند0 در هر صورت به خاطر داشته باشید که طراح حتما باید در هماهنگی و همفکری با سفارش دهنده بهترین رویکرد به طراحی هویت را تعیین کند0 7»

از چه نوع قالبی استفاده می کنید ؟

1-   نماد انتزاعی یا تصویری

« 8 نماد می تواند واکنش های حسی قویی در مخاطب برانگیزد0 نمادهایی که به صورت حرف نشانه استفاده می شوند معمولا شمایل های تصویری خلاصه شده یا انتزاعی هستند که به شکلی بازتاب دهنده سازمان هستند0 بسیاری از نمادهای انتزاعی از دهه 60 عرضه شدند ، اما از اواخر دهه 1980 نیز که نشر رومیزی پدیدار شد ، حجم بیشتری از این نمادها رایج گشت0 اگر قصد دارید طرحی تهیه کنید که منحصر بفرد ودر بازار قابل رقابت باشد ، باید کاملا مراقب باشید که طراحتان بیش از حد متکی به برنامه های نرم افزاری موجود در بازار نباشد ، زیرا در غیر این صورت فرم نشانه ای که طراحی می کنید تفاوت چندانی با طرح های افراد دیگری که از این برنامه ها استفاده می کنند ، نخواهد داشت0 طراحی نشانه به تفکر زیادی نیاز دارد0 دستیابی به یک مفهوم خوب باید ارجح تر از سرعت و زمان طراحی باشد0 8 »

2-   حرف نشانه یا نمادهای متکی به طراحی حروف

« 9«حرف نشانه » ( Logotype  ) معمولا نام یک موسسه است که با حروف چاپی مناسب با آن مؤسسه طراحی شده و معمولا بدون استفاده از نماد گرافیکی است0 گاه حرف نشانه متکی به حروف اول نام شرکت است و به شکل حروف چاپی طراحی می شود0 9»

3-   علائم تجاری و نمادهای توصیفی

« 10 علامت تجاری ( Trad  Mark  ) نام ، نماد یا ترکیبی از این دو است که برای شناسایی محصول یک شرکت استفاده می شود0 معمولا علائم تجاری همراه با نشانه TM یا ® درج می شود0 13»

نمونه هایی از طراحی نشانه

1 –در این اثر هری مورفی برای مدرسه ی شنای مارین  ( Marin ) وی با زیرکی تمام M ( حرف اول مارین ) را با لوله های دستگیره کنار استخر در هم آمیخته است تا نشانه متمایزی خلق کند0

2-در این طرح اثر مایکل منو ارینگ با رویکردی طنزآمیز بلیط تئاتر را به همراه تصویر دو نیمرخ ( که کارکردی دوگانه دارد و همچنین به شکل پارگی بلیط ورود به سالن تئاتر است ) طراحی کرده است0 این طرح برای مؤسسه « خدمات هنرهای نمایشی » ( با سرواژه PAS ) اجرا شده است0 سه حرف نخست روی بلیط سرواژه نام مؤسسه است ( به اضافه یک کلمه Pass ، « عبور » را شکل می دهد )این کلمه عنوان روی بلیط است و پیام نماد را تقویت می کند0

3-ایکوتاناکا برای بانک ژاپنی « سیبوکردیت » این تصویر جذاب را طراحی کرده است0 طرح ترکیبی است از یک دست با علامتی که می تواند معرف سیبل ، تعدادی سکه یا صرفا یک تمهید بصری برای اشاره به جنبه انسانی بانک باشد0

4-نمادی که نیجل هولمز برای « انتشارات نوین » طراحی کرد که بر مفهوم اولین گام بر نردبان ترقی و موفقیت تاکید دارد0 سایه زیر کفش به تصویر عمق بیشتری داده ودر عین حال گویای آن است که گام اول در حال وقوع است و نه آن که با استواری بر نردبان قرار گرفته است0 از این رو این نشانه معرف کمک به کسانی است که به دنبال شغل هستند ، و نه آنهایی که شغل دارند0 11 »